Nakumatt is de klei waarover ik in de winkel meer wordt gevraagd dan over iets anders. Waarmee moet ik beginnen? Is Crystal gewoon White met een chiquere naam? Waarom is mijn Juhu roze als ik hem ook zwart heb gezien? En waarom is een klei vernoemd naar een supermarkt?
Voor iedereen die hier al een tijdje rondloopt: je weet dat ik afgelopen augustus een korte uitleg over Nakumatt heb gegeven. Die deed zijn werk, maar daarin werden acht soorten klei in één alinea gepropt en sindsdien heb ik nog een hoop meer Nakumatt geproefd. Dus dit is de lange versie: één kleisoort tegelijk, plus het ietwat bizarre verhaal achter de naam.
Het is vernoemd naar een matraszaak. Nou ja, een beetje.
Nakumatt begon als een familiebedrijf in matracen in Nakuru, Kenia. De winkel heette Nakuru Mattresses, en als je dat aan elkaar plakt, krijg je Naku-matt. De familie was in 1947 vanuit India naar Kenia gekomen en in de decennia daarna groeide dat kleine winkeltje uit tot de grootste supermarktketen van Oost-Afrika, met winkels in heel Kenia, Oeganda, Rwanda en Tanzania en, om redenen die ik volledig steun, een olifant als logo.
Toen ging het mis. Snel. Begin 2017 had het bedrijf nog zo'n 60 filialen, maar tegen september 2018 waren er nog maar zes over. Die laatste zes werden verkocht aan de concurrent, Naivas, en in januari 2020 stemden de schuldeisers ervoor om alles wat nog over was te liquideren.
Hoe eindigt een Keniaanse supermarkt die niet meer bestaat dan op een zakje Indiase klei in een klein winkeltje in Engeland?
Het verhaal dat in de community rondgaat, is als volgt. In Kenia was eetbare klei (udongo, wat gewoon Swahili is voor aarde) een van de dingen die mensen bij Nakumatt kochten, dus voor veel kopers werden de klei en de winkel meer of minder hetzelfde woord. Rond 2019 plaatste een verkoper genaamd Kilimanjaro Clays zijn klei online als Nakumatt. Enkele weken later leende een Indiase verkoper de naam voor zijn eigen gebrande pahadi mitti, bergklei, en noemde het Indiase Nakumatt. Het bleef plakken, verspreidde zich en nu betekent Nakumatt op een etiket bijna altijd Indiase klei. Het Keniaanse origineel krijgt er nauwelijks nog aandacht voor.
Ik wil eerlijk zijn over hoe sterk dat verhaal eigenlijk is. De geschiedenis van de supermarkt is goed gedocumenteerd. Het deel over de klei is gebaseerd op verhalen tussen verkopers en kopers, en ik heb nog nooit een geschreven verslag gevonden waarin de exacte vermelding of datum wordt vastgelegd. Wat, eerlijk gezegd, ook de geschiedenis van dit nichegebied grotendeels is.
Wat ik wel geweldig vind, is dat een familiebedrijf met Indiase wortels toevallig zijn naam aan Indiase klei gaf. In India zelf wordt het nog steeds bhuni mitti genoemd, gebrande aarde, wat een veel verstandiger naam is. Nakumatt is gewoon de naam die de wereld over is gegaan.
Wat een Nakumatt eigenlijk een Nakumatt maakt
Onder alle namen is Nakumatt een kaolinitische klei: voornamelijk kaolinite, met een beetje kwarts, mica en organisch materiaal erdoorheen gemengd. Daarom is de beste kwaliteit grofkorrelig of korrelvrij, en waarom zoveel ervan dat cementachtige, natte-stoepkarakter heeft waar mensen óf dol op zijn óf er niet overheen kunnen.
Het ding dat de meeste soorten van elkaar scheidt, is vuur. Ongerekte Nakumatt is bleek, koel en cementachtig. Rooster je het, dan wordt het donkerder, harder en krijgt het rookaroma. Rooster je het helemaal door, dan krijg je iets dat dichter bij houtskool ligt. Rook je het daar nog eens boven, dan kom je in het gebied van tandenproeven. Kleur is de andere variabele, en die komt uit de grond in plaats van de oven, en daar komen Red, Pink en Juhu om de hoek kijken.
Dus ik ben ongeveer van minst geroosterd naar meest geroosterd gegaan, en daarna de gekleurde kleisoorten. Even een opmerking over de Crunch Factor: ik gebruik de huidige schaal van 1 tot 5, omdat die op de productpagina's staat. Ja, de versie met 10 punten komt er nog. Nee, ik heb er nog niet een gekozen.
White Nakumatt
Dit is Nakumatt zonder vuur. Ongeroosterd, van bleekgrijs tot gebroken wit, en de meest cementachtige van de hele familie. Als je wilt weten hoe Nakumatt is voordat iemand er iets aan heeft gedaan, dan is dit het.
De beet is knapperig en poederig in plaats van scherp, en de klei is erg fijn, dus het verbrijzelt niet zozeer als het bezwijkt. Het smelt langzaam en blijft als een dichte minerale pasta op de tong liggen in plaats van te verdwijnen. Qua aroma is het schoon en rauw: nat beton, koude steen, helemaal geen rook.
Veel verkopers gebruiken White en Crystal door elkaar, en in mijn oude uitleg heb ik ze ook bij elkaar gedaan. Ik heb van gedachten veranderd, en ik zal uitleggen waarom bij Crystal. Ik heb momenteel geen pure White Nakumatt op voorraad, maar als je op zoek bent naar de puurste cementversie van Nakumatt, dan is White de juiste keuze.
Crystal Nakumatt
Crystal is de mooie. Bleekgrijs, soms bijna doorschijnend aan de randen, met een subtiele natuurlijke glans waardoor het meer op een steen dan op klei lijkt. Het komt in dikke platen en fragmenten met platte, gebroken randen.
Het is lichter geroosterd dan de donkerdere Nakumatts, dus de mineralen doen het werk: verse aarde, droge steen, een beetje stof. De knapperigheid is stevig en beheerst, een schone knak die vervolgens uiteenvalt in een fijn, licht korrelig kruimel, en het eindigt koel en schoon in plaats van rokerig. Maak het vochtig en het wordt zachter en houdt beter bij elkaar, maar je kunt nog steeds die korrelige minerale textuur erdoorheen voelen.
Dat korrelige gevoel en de glans zijn de redenen waarom ik het niet hetzelfde houd als White. White is fijn, papachtig en traag. Crystal is knapperig, glinsterend en een tikje korreliger. Dezelfde familie, ander karakter.
Het staat op een 4 op de huidige schaal, dus het is niet zacht, maar het is voorspelbaar, en voor mij is het een van de vriendelijkere startpunten als je nieuw bent in Nakumatt. De mijne komt van Clays All Around.
Half Roasted Nakumatt
Als iemand mij vraagt om één Nakumatt en geen andere informatie geeft, dan is dit meestal degene waar ik op uitkom. Het is sinds het begin een bestseller, en het is een van mijn twee persoonlijke favorieten (de andere is Red, hieronder), omdat het de balans houdt tussen geroosterd en rauw zonder dat een van beide schreeuwt.
Het is slechts gedeeltelijk geroosterd, dus de buitenkant wordt knapperig en krijgt donkere plekken terwijl de binnenkant dat dichte, rauwe kleikarakter behoudt. Je krijgt beide in elke hap. Grijs met donkerder geroosterde plekken, onregelmatige stukken, een luide knak, Crunch Factor 4. De smaak is gebrande klei, nat cement en petrichor, met een licht kelderachtige, ondergrondse noot die op de achtergrond zit. Maak het vochtig en het wordt zacht en modderig zonder enige van die minerale diepte te verliezen.
Het is de allrounder van de familie: interessant genoeg om niet saai te worden, niet zo intens dat je daarna moet gaan zitten.
Full Roasted Nakumatt
Neem Half Roasted en ga door. Full Roasted wordt geoogst, schoongemaakt, zon-gedroogd en daarna helemaal doorgeroosterd, dus er blijft geen rauwe kern over. Het komt er donkergrijs uit met zwarte tinten, in onregelmatige stukken van ongeveer 1 tot 5 cm.
Het roosterproces verandert de structuur evenveel als de smaak. Het is poreus en merkbaar harder dan Half Roasted, en in plaats van een dichte knak breekt het in knapperige scherven die zachter worden terwijl je eet. Het is laag in grit en helemaal niet plakkerig, wat mensen verrast gezien hoe hard het begint. De smaak is echt rokerig en geroosterd, nog steeds met die cementachtige minerale basis, een beetje petrichor en een subtiele metaalachtige rand.
Als Half Roasted de allrounder is, is Full Roasted voor mensen die hebben besloten dat ze meer van alles willen. Het is ook verkrijgbaar als kruimels en poeder als je de scherven-fase liever overslaat.
Smoked Nakumatt
Dit is degene waar ik een zachte waarschuwing bij gezet heb, en ik bedoel het. Smoked Nakumatt is geroosterd en gerookt, en het is veruit de hardste klei in mijn Nakumatt-assortiment. Van houtskool tot diepgrijs, met donkerdere zwartgeblakerde randen, in stukken en af en toe een plaat.
De knak is scherp en dicht, het breekt in grove fragmenten, en het eindigt droog. De smaak is de meest stemmingvolle van de hele groep: rokerige klei, kelderstof, warme asfalt en een subtiele benzine-noot die ik beloof aantrekkelijker is dan het klinkt. Het bevochtigen ervan helpt nauwelijks. De buitenkant wordt een beetje zachter en de binnenkant blijft even koppig als altijd.
Ik raad het niet aan als iemands eerste Nakumatt. Deels omdat het intens is, en deels omdat ik best zou willen dat je je tanden behoudt. Als je kiezen beginnen te klagen, luister er dan naar.
Red Nakumatt
Red is waar de kleur uit de aarde komt in plaats van de oven. Het is afkomstig uit ijzerrijke afzettingen, wat het die dieprode, roestbruine kleur geeft, en het wordt traditioneel bovenop geroosterd.
Hard, droge stukken met een weerbarstige eerste knak die uiteenvalt in een droge, kruimelige, licht korrelige minerale kruimel. Crunch Factor 4. De smaak is diepe bovenste grond en gebakken aarde met cementstof eronder en een subtiele metaalachtige noot, en de aroma is pure regen op hete grond. Maak het vochtig en het verandert in een modderige, aardse pasta die al die smaken vasthoudt.
Het is mijn andere favoriet, en ik denk dat dit degene is die mensen bedoelen als ze zeggen dat Nakumatt naar regen smaakt. Het is ook de basis voor een groot deel van de wereld van snoepjes: stokjes, koekjes, crackerballen, sterren en een flink aantal van de mixen op mijn schappen.
Eén ding dat ik gewoon wil zeggen, want ik zie het de hele tijd. “IJzerrijk” beschrijft de kleur en het minerale karakter. Het betekent niet dat Red Nakumatt een bron van ijzer voor je is. Klei kan je lichaam zelfs tegenhouden om ijzer op te nemen, dus het is geen oplossing voor een ijzertekort, hoe erg het er ook op lijkt.
Pink Nakumatt
Pink is degene met de reputatie en de prijs. Ik heb al een hele post geschreven over waarom het zoveel kost, dus ik zal het hier niet allemaal herhalen. Korte versie: de roze kleur komt van de natuurlijke minerale samenstelling in specifieke afzettingen, niet elke batch wordt roze, en dat maakt het echt schaarser dan de grijze varianten.
Het is ook de meest verfijnde van de familie. Het wordt geroosterd met traditionele methoden, maar zachtjes, zodat je een zachte, cementachtige knapperigheid krijgt met een dichte knak die smelt tot iets glads en romigs. Geen korreligheid te bekennen, en ook niet zo kauwgomachtig als sommige kleisoorten worden. Bleekroze en grijs, lichte aardminerale tonen, een zachte rokerige warmte en een romige kleiautomaat. Vochtig wordt het fluweelzacht.
Als Smoked degene is die je test, is Pink degene waar mensen zich aan hechten. Het is een bestseller, en daarom zijn de proefjes beperkt tot één per klant. Dat is niet omdat ik gierig ben, er is gewoon niet genoeg voor iedereen.
Juhu Nakumatt
Juhu is degene die iedereen in de war brengt, ikzelf mee, dus laten we beginnen met die verwarring.
Die van mij, van Clay Rify, is van nature roze, variërend van bleek tot diepere geroosterde tinten. Maar als je elders naar Juhu Nakumatt zoekt, zul je het verkocht vinden als diepzwarte klei. Dezelfde naam, maar een heel andere klei. Of dat komt door verschillende afzettingen, verschillende batches of verkopers die de naam losjes gebruiken, dat kan ik je eerlijk gezegd niet vertellen, en ik geef liever toe dat ik het niet weet dan dat ik iets verzin. Juhu is ook de naam van een bekend strandgebied in Mumbai, en ik heb mensen gezien die ervan uitgaan dat de klei daar vandaan komt. Ik heb echter nog nooit iets gezien dat dit daadwerkelijk bevestigt.
Wat ik je wel kan vertellen, is hoe die van mij is. Hij is krachtig en rokerig aan de oppervlakte, met een stevige, zelfverzekerde knapperigheid die in kleine schilfers breekt, en dan gebeurt er iets onverwachts: hij wordt romig terwijl hij afbreekt, schoon en beheerst in plaats van droog of plakkerig. Diepe aardse rook, een metaalachtige, cementachtige intensiteit en een geroosterde, aardende warmte in de neus. Crunch Factor 4. Met een beetje vocht wordt hij nog voller en romiger.
Het is een van de populairste Nakumatts die ik verkoop en het is nog steeds een vrij nieuwe lijn, dus de kleur en het roosterproces kunnen tussen batches een beetje variëren terwijl het zich zet. Ook hier geldt één sample per klant.
Als iemand het echte verhaal achter de naam Juhu kent, laat het me dan weten. Ik zou het echt graag willen weten.
Waarom Nakumatt zo belangrijk is voor deze community
Ik vind het geen overdrijving om te zeggen dat Nakumatt het dichtst bij een gemeenschappelijke taal voor pica- en geofagie-kringen komt.
Besteed vijf minuten aan het lezen van beoordelingen van andere kleisoorten en je zult het zien. Mensen beschrijven nieuwe kleisoorten door ze met Nakumatt te vergelijken: wat zachter dan Nakumatt, korreliger dan Nakumatt, als je van Nakumatt houdt, zul je hier ook van houden. Het is het referentiepunt waartegen alles wordt gemeten. Zelfs toen ik aan het uitzoeken was wat mijn nieuwe Crunch Factor-schaal moest dekken, eindigde “Nakumatt-style crisp melt” als een eigen categorie, omdat er eigenlijk geen andere manier is om dat specifieke gevoel te beschrijven.
Een deel daarvan is de textuur. Weinig of geen korreligheid betekent dat het prettig is om te knagen, wat het een makkelijke instap maakt voor veel mensen die werden afgeschrikt door zanderige, korrelige kleisoorten. Een deel is het assortiment. Onder één naam kun je gaan van rauw cement tot volle rook zonder de familie te verlaten, zodat mensen kunnen uitzoeken waar ze echt van houden in plaats van alleen te bepalen of ze van “klei” houden.
En een deel, denk ik, is dat het mensen een naam gaf. Veel mensen in deze community brachten jaren door met geheimzinnig te doen over hun verlangens, niet wetend dat anderen die ook hadden. Een kleisoort met een naam, die je kunt opzoeken en beoordelen, en die ook duizenden anderen geweldig vinden, haalt wat van het geheimzinnige eraf. Je kunt in een groep zeggen “Ik ben een Red Nakumatt-persoon” en honderd Pica-liefhebbers weten precies wat je bedoelt.
Nu het gedeelte waar sommigen van jullie niet van zullen houden, en dat is oké. Omdat Nakumatt de naam is waar mensen naar zoeken, blijft het aan alles plakken. Veel aanbiedingen noemen elke geroosterde grijze klei Nakumatt, wat het ook is en waar het vandaan komt, omdat dat verkoopt. Populariteit brengt ook prijsopdrijving met zich mee, waar ik al eerder over heb geklaagd. Niets van dat maakt Nakumatt minder goed. Het betekent alleen dat de naam op de zak je minder vertelt dan vroeger, en het is de moeite waard om aan verkopers te vragen waar hun klei daadwerkelijk vandaan komt.
Ter ere van dat punt, mijn eigen bonnetjes. Het grootste deel van mijn rauwe Nakumatt komt van AJ Clays, die veel van de populaire verkopers bevoorraden en zeer vertrouwd zijn in de community. AJ zegt dat hun klei laboratoriumonderzocht is, maar ik heb de certificaten zelf nog niet gezien, dus op mijn aanbiedingen staat het als Community-Tested vermeld met die kanttekening erbij. Crystal komt van Clays All Around, en Pink en Juhu komen van Clay Rify, allemaal Community-Tested. Ik geef liever precies aan wat ik weet dan dat ik het rondaf maak.
Waar ik mee zou beginnen
Nieuw bij Nakumatt? Crystal of Half Roasted. Beide zijn stevig zonder te zwaar te zijn, en ze geven je een goed gevoel van waar de familie om draait.
Hou je van aards en regenachtig? Red. Wil je glad en romig? Pink, dan Juhu. Wil je rook? Full Roasted eerst, en Smoked pas als je weet waar je je op instelt. Na de rauwe cementversie? White, als je er een goede kunt vinden.
En één oprecht advies: als je veel trek hebt in klei, vooral als dat plotseling is begonnen, is het de moeite waard om je huisarts te vragen om een bloedtest. Pica wordt vaak in verband gebracht met een ijzertekort en andere tekorten, en dat is iets om te weten, wat je ook besluit te knagen.
Dus waar valt iedereen? Team Half Roasted, Team Red, of ben je een van de Smoked-liefhebbers met stalen tanden?
Ta x
Disclaimer: Dit is geschreven voor informatieve en hobbydoeleinden. Mijn producten zijn niet gecertificeerd als voedselveilige en ik promoot het eten ervan niet. Ik erken dat leden van de pica- en geofagie-community er voor kiezen om klei te knagen, te kauwen of in te slikken, en elke consumptie is volledig een persoonlijke beslissing en volledig op eigen risico. Ik kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor eventuele bijwerkingen. Dit artikel bevat algemene informatie gebaseerd op mijn eigen onderzoek en ervaring, geen medisch advies, en ik ben geen arts of diëtist. Als je zorgen hebt over pica, geofagie of het eten van niet-eetbare materialen, ook tijdens de zwangerschap, spreek dan met een huisarts of andere gekwalificeerde zorgverlener.
0 reacties