Ik krijg hier vaak vragen over. Soms van mensen die net in de wereld van het knagen zijn beland en nieuwsgierig zijn, soms van een bezorgde partner of ouder, en af en toe van iemand die duidelijk al heeft besloten dat ik de schurk ben voordat hij klaar is met typen.
Voordat ik iets anders zeg, laat me dit duidelijk stellen. Ik ben hier niet om iemand te veroordelen omdat hij klei eet. Niet vanwege pica, niet vanwege geofagie, en niet omdat iemand naar een stukje krijt grijpt omdat het een jeuk wegneemt die niets anders kan verzachten. Mensen doen dit al duizenden jaren, talloze culturen beschouwen het als volkomen normaal, en de schaamte die op deze gemeenschap wordt geprojecteerd, doet veel meer kwaad dan ze ooit voorkomt.
We zijn volwassenen. Wat je in je lichaam stopt, is jouw keuze. Niet die van mij, niet die van je nieuwsgierige tante, en zeker niet die van de commentaarsectie.
Maar een oordeel is pas echt van jou als je de feiten hebt om het op te baseren. Dus hier is mijn eerlijke antwoord op de vraag, en daar zullen sommigen van jullie niet blij mee zijn.
Het kan.
Niet altijd, niet voor iedereen, en niet op de dramatische manier die de commentaarsecties je willen doen geloven. Maar ik verkoop klei, en ik zou een behoorlijk slechte voorvechter zijn voor deze gemeenschap als ik zou doen alsof er geen risico's zijn. Die zijn er. Dus hier is wat ze werkelijk zijn, met bronnen onderaan zodat je niet op mijn woord hoeft te vertrouwen.
Mensen eten al heel lang aarde
Geofagie is niet nieuw en geen niche. Hippocrates schreef erover meer dan 2.000 jaar geleden. In 2011 stelde een team van Cornell onder leiding van Sera Young meer dan 480 culturele verslagen samen van mensen die aarde aten en ontdekte dat het op vrijwel elk bewoond continent voorkomt. Het komt het meest voor bij vroege zwangerschap en bij jonge kinderen, en zelfs op plekken waar voedsel overvloedig is, dus het idee dat mensen het alleen doen omdat ze honger lijden, houdt geen stand.
Hun beste verklaring was bescherming: klei die zich bindt aan toxinen, parasieten en ziektekiemen, of de darmen bekleedt als een soort gezichtsmasker. Ik vind dat echt fascinerend. Maar het kwam voort uit het bestuderen van patronen in historische en antropologische verslagen, niet uit mensen klei voeren en meten wat er gebeurde, en de onderzoekers zelf zeiden dat er meer onderzoek nodig was. Ze ontdekten ook dat de populaire verklaring 'je lichaam heeft mineralen nodig' slecht aansloot, mede omdat de mineralen in de bodem niet gemakkelijk door het lichaam worden opgenomen.
Dus nee, ik ga je niet vertellen dat klei goed voor je is. Niemand heeft dat bewezen. Wat veel meer is onderzocht, is wat er mis kan gaan.
Het grootste probleem is wat er werkelijk in zit
Klei is wat de grond waaruit het komt is. De samenstelling verandert van de ene regio naar de andere, dus twee kleisoorten die in de verpakking identiek lijken, kunnen onderhuids totaal verschillend zijn. Sommige bevatten zware metalen, en lood en arseen zijn de stoffen die steeds weer in het onderzoek naar voren komen.
Dit is geen hypothetische kwestie. De Food Standards Agency waarschuwt mensen al sinds 2002 om geen kalabaskrijt te eten (ook verkocht als nzu, la craie, argile en mabele), nadat tests hoge concentraties lood hadden aangetoond. Public Health England bracht later een eigen waarschuwing uit nadat in beslag genomen monsters lood en soms arseen bevatten. De Ierse voedselveiligheidsautoriteit bracht in mei van dit jaar opnieuw dezelfde waarschuwing uit. De FSA heeft ook specifieke bentonietkleidranken benoemd na het ontdekken van onveilige niveaus van arseen en lood, en in de VS vroeg de FDA mensen om te stoppen met het gebruik van twee bentonietproducten, waarvan er één werd verkocht als schoonheidslei en ook beweerde dat je het kon eten.
Ja, West-Afrikaanse kleisoorten zijn in mijn winkel. Dat is precies waarom ik deze alinea schrijf in plaats van eroverheen te gaan.
En hoewel ik eerlijk tegen je ben, hier is het gedeelte over mijn eigen winkel. Het grootste deel van wat ik verkoop staat vermeld als Community-Tested. Dat betekent dat mensen in deze gemeenschap het hebben onderzocht en de verkoper kennen. Het betekent niet dat een laboratorium het heeft gecontroleerd op lood. Wanneer een verkoper mij vertelt dat iets laboratoriumonderzocht is, maar ik het certificaat zelf niet heb gezien, staat dat ook in de beschrijving. Ik vind het beter als je het weet dan dat je ervan uitgaat.
Lood is de stof waar ik het meest serieus over zou zijn. Het bouwt zich in de loop van de tijd op in het lichaam, wordt tijdens de zwangerschap op baby's overgedragen en is bijzonder belastend voor de ontwikkeling van de hersenen. Er is hier geen uitzondering voor 'maar het is natuurlijk'. Lood is ook natuurlijk.
IJzer, en het kip-en-ei-probleem
Klei-cravings en een ijzertekort komen zo vaak samen voor dat artsen pica beschouwen als een aanwijzing om iemands ijzergehalte te controleren. Niemand weet zeker wat er eerst komt. Een ijzertekort kan de craving veroorzaken. Maar klei, en met name kaolien, kan ook de opname van ijzer door je darmen belemmeren, dus de gewoonte kan een tekort verergeren. Er is een gepubliceerd geval van een man die begon met het eten van kaolien na het kijken naar een documentaire, over een paar jaar een ijzertekort ontwikkelde en herstelde nadat hij ermee stopte.
Dus als de cravings nieuw zijn, sterk zijn of gewoon niet weggaan, of als je de hele tijd moe bent, bleek bent of buiten adem raakt op de trap, laat dan je bloed onderzoeken. Het is een afspraak bij de huisarts, geen interventie. Ik weet dat het vertellen aan een arts dat je klei eet schaamtevol voelt. Ze hebben veel vreemdere dingen gehoord, en ze kunnen niet naar het juiste onderzoek kijken als ze het niet weten.
Een kort woord over de term pica. Klinisch wordt het geclassificeerd als een eetstoornis wanneer het aanhoudend is en geen deel uitmaakt van iemands culturele praktijk, en ik weet dat dit label bij velen van jullie slecht valt. Ik gebruik het omdat het de term is die artsen gebruiken, niet omdat ik denk dat iemand die dit leest reparatie nodig heeft. Veel mensen knagen volop en op hun eigen voorwaarden. Als het ooit zo begint te voelen dat de drang jou bestuurt in plaats van andersom, is het de moeite waard om erover met iemand te praten, net als bij alles anders ook. Zo niet, dan is het jouw zaak.
Voor wat het waard is, hier ben ik. Ik ben een volwassen mens en ik eet klei. Dat doe ik al jaren. Ik heb ook een bloedarmoede en krijg regelmatig ijzersuppletie via een infuus, en nee, dat houdt de cravings niet tegen, dus ik ben het levende bewijs dat het ijzerverhaal niet zo overzichtelijk is als mensen graag denken. Ja, dat maakt me ook precies de persoon waarover verderop wordt gesproken met 'al een laag ijzergehalte', en ik ga me niet anders voordoen. Wat ik wel doe, is streng voor mezelf. Niet meer dan een paar eetlepels per dag, en ik neig naar behandelingen boven rauwe kleisoorten, puur omdat ik van een zachtere knagbeurt hou. Dat ben ik. Het is geen aanbeveling en het is geen regel. Je kunt zelf beslissen.
Je darmen, je tanden en de rest van de lijst
Dan zijn er nog de minder dramatische dingen. Klei kan je verstopping veroorzaken, en hoe meer je ervan consumeert, hoe groter de kans daarop. Rauwe, ongebakken aarde kan bacteriën en parasieteneieren bevatten. Onderzoekers hebben ook gewezen op het feit dat klei niet alleen voedingsstoffen, maar ook medicijnen in de darmen kan binden, dus als je regelmatig iets gebruikt, is het de moeite waard om dit met een apotheker te bespreken.
En tanden. Iedereen die ooit iets te zelfverzekerd in een korrelige partij heeft gebeten, kent het gevoel. Korrel is korrel, en tandglazuur groeit niet terug.
Als je zwanger bent, is dit de alinea die ik je het liefst laat lezen
Alles wat ik heb gezegd over volwassenen die hun eigen keuze maken, blijft van kracht. Zwangerschap is gewoon het enige moment waarop het niet alleen om jouw lichaam gaat.
Cravings tijdens de zwangerschap komen vaak voor, en klei heeft in veel culturen een lange geschiedenis als middel tegen ochtendmisselijkheid. Het is ook precies het moment waarop lood de meeste schade aanricht, omdat het rechtstreeks op het kind wordt overgedragen. Als je zwanger bent of zwanger wilt worden, vertel je verloskundige of huisarts over je cravings, laat je ijzergehalte controleren, en gebruik mijn winkel, of die van iemand anders, als zwangerschapsmiddel niet.
Als je borstvoeding geeft en klei hebt gegeten, is het klinische advies voor kalabaskrijt om te stoppen met het krijt, niet met de borstvoeding, maar bespreek je eigen situatie met je huisarts of gezondheidsverpleegkundige.
Hetzelfde geldt voor kinderen. Volwassenen mogen hun eigen keuze maken. Kinderen niet, en hun lichamen nemen lood veel gemakkelijker op dan dat van ons, dus houd klei buiten bereik.
Dus, is het slecht voor je?
Mijn eerlijke oordeel is dat het afhangt van wat er in de klei zit, hoeveel en hoe vaak je het consumeert, en wie je bent. Zwanger, een kind, al een laag ijzergehalte of regelmatig medicijnen gebruiken, en de risico's stapelen zich snel op. Voor iedereen anders is er geen bewezen voordeel, een reëel risico op verontreiniging en nog veel wat we niet weten. Bijna elke beoordeling die ik hierover heb gelezen, eindigde hetzelfde: onvoldoende onderzoek.
Weeg het op de manier die je wilt. Je kent je lichaam en je redenen beter dan ik.
Als je toch besluit te knagen, dit zijn de dingen die ik graag in je hoek zou willen hebben:
1. Vraag verkopers, ik meegerekend, naar testresultaten voor zware metalen, en behandel 'laboratoriumonderzocht' zonder certificaat als een bewering in plaats van een feit.
2. Laat je ijzergehalte controleren als de cravings nieuw zijn, sterk zijn of niet weggaan.
3. Als je zwanger bent of zwanger wilt worden, praat dan eerst met je verloskundige of huisarts.
4. Houd klei uit de buurt van kinderen.
5. Luister naar je lichaam. Buikpijn die niet weggaat, verstopping die niet oplost of vermoeidheid die je niet kunt verklaren zijn redenen om naar een arts te gaan, niet om door te gaan.
Ik ga je niet vertellen wat je moet doen. Deze gemeenschap krijgt al meer dan genoeg te horen wat ze moeten doen en waar ze zich voor moeten schamen. Maar mensen niet veroordelen en doen alsof alles in orde is, zijn twee heel verschillende dingen. Wat ik wel kan doen, is je de saaie waarheid vertellen en erop vertrouwen dat je er iets verstandigs mee doet.
Dat is hoe het er werkelijk uitziet als je mensen als volwassenen behandelt.
Dank je wel
Disclaimer
Mijn klei- en krijtproducten zijn natuurlijke materialen die worden verkocht voor sensorisch gebruik, als hobby en voor ASMR. Ze zijn niet gecertificeerd als voedselveilig en ik verkoop ze niet als voedsel, supplementen of medicijnen. Tenzij anders vermeld in een beschrijving, ga er niet vanuit dat een product is getest op verontreinigingen. Dit artikel bevat algemene informatie gebaseerd op mijn eigen onderzoek en ervaring, geen medisch advies, en ik ben geen arts of diëtist. Als je zwanger bent, zwanger wilt worden of borstvoeding geeft, spreek dan met je verloskundige, huisarts of gezondheidsverpleegkundige voordat je niet-voedselmaterialen consumeert. Als je je zorgen maakt over pica, geofagie of het eten van niet-voedselmaterialen, spreek dan met een huisarts of andere gekwalificeerde zorgverlener.
Bronnen en verdere lezing
• Waarschuwing van de Food Standards Agency over kalabaskrijt (2002, via NutraIngredients)
• Waarschuwing van Public Health England over kalabaskrijt, GOV.UK
• Food Safety Authority of Ireland, advies over kalabaskrijt (mei 2026)
• FSA-waarschuwing over klei-drankjes met arseen en lood
• FDA-waarschuwing over Best Bentonite Clay
• FDA-waarschuwing over Bentonite Me Baby
• Kaolienklei-bloedarmoede: een casusrapport (PMC)
• Medicijnen onder je voeten: risico's en voordelen van geofagie (Cambridge)
0 reacties