Wat mensen verkeerd begrijpen over het eten van klei

Als je in pica- of geofagiacirkels hebt rondgedwaald, weet je dat er geen gebrek is aan 'feiten' die rondgaan. Sommige kloppen precies, andere zijn onschadelijke bijgelovigheden en een paar zijn volkomen onjuist, ook al worden ze als de waarheid gepresenteerd. Als je midden in een trek zit, is het verleidelijk om je vast te klampen aan alles wat je een beter gevoel geeft over het toegeven aan die trek, maar onjuiste informatie verspreidt zich snel in deze wereld. En zodra iets vaak genoeg wordt herhaald, begint het waar te klinken, of het nu zo is of niet.

Dit is niet bedoeld om iemands plezier te verpesten. Het gaat erom dat je de werkelijke risico's begrijpt, zodat je weloverwogen keuzes kunt maken. Je trek gaat immers nergens heen en je kunt net zo goed leren om er veilig van te genieten.

Krijt veroorzaakt geen calciumtekort. Het is precies andersom. Als je trek hebt in krijt of bleke klei, komt dat meestal doordat je al een tekort aan calcium hebt en de trek een symptoom is, geen oorzaak. Een laag calciumgehalte kan komen door zwangerschap, borstvoeding, hormonale veranderingen of nierproblemen. Als je je plotseling aan het dromen bent over een lekker knapperig stukje krijt, is het dus verstandig om je calcium- en vitamine D-waarden te laten controleren voordat je begint met eten. Krijt eten lost het onderliggende probleem niet op als je lichaam in de eerste plaats geen calcium goed opneemt.

Hetzelfde geldt voor ijzer. Als je aangetrokken wordt door dieprode en bruine tinten, terracotta, rode nakumats en rode khadi, dan is dat meestal je lichaam dat ijzeroxide begeert omdat je al een tekort aan ijzer hebt. Maar hier zit de crux: sommige kleisoorten kunnen bloedarmoede zelfs verergeren. Vooral de zeer absorberende soorten, zoals witte khadi, kunnen zich binden aan voedingsstoffen in je darmen en voorkomen dat je lichaam het ijzer opneemt dat het eigenlijk nodig heeft. Ik ben gestopt met witte khadi eten om precies die reden: het zorgde ervoor dat mijn ijzergehalte daalde in plaats van dat het hielp. Als je bloedarmoede hebt, houd dan bij wat je eet en hoe je je daarna voelt. Dat is de makkelijkste manier om uit te zoeken welke kleisoorten je helpen.

Verstopping is het oudste bijwerking in het boekje, en dat is logisch als je weet dat klei al duizenden jaren wordt gebruikt om diarree te behandelen. Het is uitstekend in het steviger maken van je ontlasting. Als je te veel eet, zit je er later spijt van. Als je regelmatig last hebt van een verstopte darm, vertelt je lichaam je dat je moet afbouwen, meer water moet drinken en je darmen rust moet geven.

Parasieten vormen geen groot risico, maar ze zijn er ook niet helemaal. Vooral bij klei die is uitgegraven op plekken waar dieren rondlopen. Als je zelf klei gaat zoeken, houd dan vast aan schone bronnen en laat het waar mogelijk testen. Ebola is op de meeste plekken geen veelvoorkomend probleem, maar uitbraken in delen van Afrika zijn in verband gebracht met het hanteren van besmette natuurlijke producten. Het is dus echt belangrijk om precies te weten waar je klei vandaan komt, niet alleen een leuk extraatje.

Nog een paar dingen die goed om te weten zijn. Schimmelinfecties zijn niet veelvoorkomend, maar kunnen voorkomen als overmatig gebruik je lichaamssamenstelling verstoort. Trek in klei kan rond je menstruatie toenemen, vooral als je al een ijzertekort hebt, dus het is verstandig om te letten op hoe je lichaam daarop reageert. Slecht bewerkte klei kan plantenvezels of harde deeltjes bevatten die je darmen irriteren. En stoepkrijt, schoolkrijt en gekleurd krijt met de aanduiding 'niet-giftig' zijn niet hetzelfde als 'eetbaar'. Ze kunnen bindmiddelen, kleurstoffen of vulstoffen bevatten die je echt liever niet in de buurt van je mond hebt.

Wat betreft de mentale gezondheid: pica is geen psychische aandoening. Mensen, en talloze dieren, doen dit al duizenden jaren, soms voor voedingsstoffen en soms puur om de zintuiglijke ervaring. Beide zijn volkomen normale redenen. Sommige mensen met autisme ervaren versterkte zintuiglijke verlangens, waaronder naar texturen en smaken zoals klei of krijt. Dat is gewoon een manier waarop sommige hersenen de wereld waarnemen, geen probleem dat opgelost moet worden. Intensief letten op textuur en knapperigheid is normaal, en veilig van klei genieten is heel goed mogelijk als je je eigen grenzen kent.

Niet alle kleisoorten gedragen zich bovendien hetzelfde zodra ze in je maag zitten. Sommige breken snel af, andere doen er lang over. Rauwe klei gaat meestal sneller door je lichaam heen, leisteen langzamer, en leisteenkrijtjes kunnen aanzienlijk langer in je lichaam blijven. Hoe langzamer de klei afbreekt, hoe langer hij in je lichaam blijft, en dat is niet altijd comfortabel. Weet wat je daadwerkelijk doorslikt voordat je voor een langzaam afbreekende variant kiest.

Voor wat het waard is: mijn eigen grens is niet meer dan een eetlepel per dag. Dat is een persoonlijke grens, geen universele regel. Ik heb het geluk dat ik dankzij mijn NHS-opleiding mijn eigen bloedwaarden thuis kan controleren, dus ik merk vrij snel of iets invloed op me heeft. De meeste mensen kunnen dat niet, dus houd de hoeveelheden klein en geef jezelf voldoende rust. Klei eten in kleine, bewuste hoeveelheden gaat je niet doodmaken. Het hele doel is om je eigen grenzen te begrijpen en echt op te letten wanneer je lichaam je iets vertelt.

Als je gaat knagen, de korte versie: houd vast aan leveranciers die je vertrouwt, wees matig met langzaam afbreekende kleisoorten zoals leisteenkrijtjes, lees je in over de herkomst en bewerking voordat je iets nieuws probeert, let op hoe verschillende kleisoorten je daadwerkelijk beïnvloeden en veroordeel jezelf niet. Pica is eeuwenoud en volkomen natuurlijk. Houd het gewoon binnen je eigen grenzen.

Trek is je lichaam dat met je praat. Luister ernaar, maar zorg er ook voor dat je goed voor jezelf zorgt. De beste knapperigheid is diegene die je bevredigt zonder dat je daarna naar de huisarts hoeft.

Disclaimer: Dit is geschreven voor informatieve en hobbydoeleinden en is geen medisch advies. Mijn producten zijn niet gecertificeerd als voedselwaardig en worden verkocht voor verzamelen, knutselen en zintuiglijk genot. Elke consumptie is volledig een persoonlijke beslissing en gebeurt volledig op eigen risico. Als je aanhoudende gezondheidsklachten hebt in verband met pica of geofagie, neem dan contact op met een huisarts of andere gekwalificeerde zorgverlener.