Van alles wat ik verkoop hebben leisteencellen veruit het minst exotische achtergrondverhalen.
Geen heilige heuvel. Geen 17e-eeuwse aristocratie. Geen tweederde miljoen jaar wind. Het was schoolmateriaal. Miljoenen kinderen hadden er een voor zich op hun bureau, en een flink aantal van die kinderen stopte hem in hun mond, en hier zijn we dan.
Wat ze voor mij interessanter maakt in plaats van minder. Dit is het enige product in de winkel waarvan het pad van alledaags voorwerp naar favoriet van de community volledig zichtbaar is.
Eerst, waar ze eigenlijk van gemaakt zijn
Een leisteencel is geen stokje leisteen, wat de aanname is die veel mensen met zich meenemen.
Ze zijn uit zacht sedimentair gesteente gesneden, meestal leisteen, en historisch gezien ook uit speksteen of krijt, afhankelijk van wat lokaal beschikbaar was. Zacht genoeg om een spoor achter te laten op een leistebord, hard genoeg om een punt te behouden. Dat is het hele ontwerpbriefje.
Leisteen is een fijnkorrelig gelaagd gesteente, en die gelaagdheid is precies wat je voelt wanneer er een knapt. Het verbrijzelt niet als een stuk gebakken terracotta en het stort niet in tot poeder zoals loess. Het breekt langs zijn beddingsvlakken, en daarom voelt de breuk gestructureerd aan in plaats van willekeurig, en waarom mensen het beschrijven als gelaagd in plaats van gewoon knapperig.
Dat is ook waarom leisteen consistent presteert van batch tot batch, in tegenstelling tot ruwe klei. Het is een gesteente met een nerf.
Het klaslokaalgedeelte
Schrijfleistenen komen opmerkelijk vroeg voor in Indiase scholen. Alberuni, die in de 11e eeuw schreef, beschrijft studenten in India die met een wit materiaal op een donker oppervlak schreven, van links naar rechts. Dus dit is een duizend jaar oude opstelling, geen koloniale import.
Europa nam het later echt over. Wales werd het grote leisteenhub in de late 18e eeuw, en tegen de 19e eeuw werden schrijfleistenen in vrijwel elke school op aarde gebruikt. Ze werden rond de jaren 1930 uitgefaseerd toen papier goedkoop werd.
Het verschil is dat India doorging. Generaties Indiase schoolkinderen leerden op een leistebord met een leisteencel schrijven lang nadat het Westen was overgestapt op oefenboeken en ballpointpennen, en op veel plaatsen is het nooit helemaal gestopt. Als je bent opgegroeid met een takhti of een leistebord, was die cel jarenlang elke dag in je hand.
Jaren. Op je bureau. Binnen handbereik. Onthoud dat.
Waar ze vandaan komen, en hoe ze worden gemaakt
Het centrum van de wereld voor dit is het district Mandsaur in Madhya Pradesh. De leisteencellenindustrie wordt officieel beschreven als de belangrijkste industrie van het district, wat een echt vreemd ding is om over een schrijfmiddel te kunnen zeggen. Mandsaur's andere belangrijke product is opium, wat ik alleen noem omdat het de grappigste mogelijke combinatie is in de economische samenvatting van een district.
Er is productie in nabijgelegen Neemuch, in delen van Rajasthan rond Udaipur, en verderop in Markapur in het district Prakasam, Andhra Pradesh, dat zijn eigen langdurige leisteenhandel heeft.
Het traditionele proces is even eenvoudig als brutal. Leisteen wordt in blokken gewonnen. De blokken worden langs hun natuurlijke lagen gespleten, tot ruwe staven geknipt, en vervolgens tot de juiste grootte en vorm gemalen en geschuurd. Snijden, malen, schuren, verpakken. Het grootste deel gebeurt in kleine werkplaatsen in plaats van grote fabrieken, en een groot deel wordt met de hand of op eenvoudige machines gedaan.
Er is een tweede route die het waard is om te kennen, omdat het voor jou belangrijker is dan voor een schoolkind. Sommige moderne leisteencellen zijn helemaal niet uit steen gesneden. De leisteen wordt tot poeder vermalen, gemengd met een bindmiddel (klei of zetmeel), geëxtrudeerd tot staven, gedroogd en gepolijst. Je eindigt met iets dat er identiek uitziet en hetzelfde schrijft, maar is een samengesteld product met iets anders erin.
Het deel dat ik liever niet oversla
Het snijden en malen van leisteen veroorzaakt een enorme hoeveelheid stof, en die stof bevat kristallijn silica.
Leisteencellen-arbeiders krijgen silicose. Niet af en toe, en niet als een randprobleem. Het is gedocumenteerd sinds minstens de jaren 1970, toen een studie 151 mensen onderzocht die werkten in de productie van leisteencellen in Mandsaur en vond dat zowel de incidentie als de ernst rechtstreeks meeging met hoe lang iemand het werk deed.
Dit is het detail dat echt bij me is blijven hangen. Madhya Pradesh nam de Slate Pencil Workers Welfare Fund Act in 1982 aan en richtte een speciale welzijnsraad op, specifiek voor leisteencellen-arbeiders in het district Mandsaur, expliciet vanwege silicose. Een staatsregering schreef een wet voor één industrie in één district. Dat doe je niet tenzij de situatie echt slecht is.
Ik wil precies zijn over wat dit wel en niet betekent, omdat ik niet geïnteresseerd ben om iemand bang te maken.
Silicose is een longziekte. Het komt door het inademen van fijne steenstof, dag na dag, jarenlang, in een werkplaats zonder afzuiging. Het is een ziekte van de mensen die de steen snijden, niet van de mensen die de afgewerkte cel vasthouden. Niemand heeft ooit silicose gekregen van een leistebord.
Maar ik denk dat als je iets wilt genieten, je moet weten hoe het bij je komt. Iemand heeft dat gesneden. Het is ook, eerlijk gezegd, een deel van waarom ik zoveel omgeef om wie ik van koop en of ze me iets kunnen vertellen over hun toeleveringsketen. Ik kan een industrie niet repareren vanuit een spare room in het VK. Ik kan tenminste niet doen alsof de industrie charmant is.
Dus waarom eet iemand ze?
Vraag een westerse knapperige community dit en je krijgt het antwoord meteen terug, omdat precies hetzelfde hier is gebeurd.
Schoolbordkrijt. Krijtpotloden. Elke school had ze, en een redelijk percentage van de kinderen heeft er een geprobeerd. Sommigen werden uitgeschold en stopten. Sommigen deden het stilletjes nooit meer. Als je al een tijdje in deze community bent, zul je het patroon in honderd introducties hebben gezien: het begon op school, met het krijt.
Leisteencellen zijn dat verhaal, op Indiase schaal, over een veel langere periode van tijd. Een zacht mineraalstokje, op het bureau van een kind, elke dag, gedurende de hele basisschool. Sommige van die kinderen hielden van de krijtachtige knap en de koele stoffige smaak, en sommige van die kinderen groeiden op en stopten nooit met ervan houden.
Dus een groot deel van de vraag is niet echt nieuwsgierigheid. Het is herinnering. Voor veel Indiase en Zuid-Aziatische knappers is een leisteencel geen exotische klei, het is de letterlijke smaak van zeven zijn. Ik heb berichten gekregen van mensen die de geur van een nat leistebord beschreven met het soort detail dat je alleen krijgt van iets dat al dertig jaar in je hoofd zit.
Ik vind dat echt prachtig, en het is een goed tegenwicht voor het idee dat deze community iets vreemds doet. De helft van de schoolkinderen op aarde heeft het schrijfmateriaal geprobeerd. De meeste mensen stopten. Sommigen van ons zijn gewoon nog hier.
De kleuren, en wat ze betekenen
Wit is de klassieke en met afstand de populairste. Het is wat de meeste mensen zich voorstellen, het is wat de meeste Indiase klaslokalen gebruikten, en het is het enige waarvan ik het meest verkoop. Schoon, krijtachtig, gelaagd, mild.
Dan heb je rood, roze en zwart, allemaal vrij breed beschikbaar. Rode en roze potloden zijn meestal rijk aan ijzer, waar de roesttinten vandaan komen, en ze hebben de neiging om meer mineraal en metaalachtig te smaken met een natte-aarde-noot erachter. Zwart neigt naar rokerig en cementachtig, dichter en serieuzer, en voor mij is het degene die mensen het scherpst verdeelt.
Geel en groen zijn de zeldzame. Je ziet ze vaker in gemengde verpakkingen opkomen dan alleen, en als je op zoek bent naar een specifieke kleur zijn het de twee waar je op zult wachten.
Eén ding dat het waard is om te weten over kleur, en ik breng het liever ter sprake dan dat je het ervan uitgaat. Kleur in natuurlijke leisteen komt van wat er in de steen zit, voornamelijk ijzer voor de roodtinten en roze, en organisch koolstof voor de grijstinten en zwarttinten. Maar niet elke gekleurde leisteencel op de markt is van nature gekleurd. Sommigen zijn gepigmenteerd, vooral de helderdere en meer uniforme, omdat ze gemaakt zijn om aantrekkelijk schrijfmateriaal te zijn in plaats van om te eten.
Ik ga niet doen alsof ik het altijd kan zien door te kijken. Dat kun jij ook niet. Het is een terechte vraag om aan elke verkoper te stellen, en als het antwoord vaag is, vertelt dat je iets.
Wat ik eerlijk gezegd heb
De leisteen-kant van de winkel heeft een lastige maand met voorraad, dus ik geef liever eerlijkheid dan dat ik je naar een pagina stuur vol uitverkochte knoppen.
Op dit moment is er precies één zak Witte Leisteencellen over, 100g dikke snede. Dat is het voor de echte potloden. Zwart, Rood, de merk White/Mixed multipack en de White Slate Bars zitten allemaal op nul. De leisteenstokjes en leisteenbollen van Rose Clay zijn ook grotendeels uitverkocht, hoewel Black Slate Sticks en de White en Black Slate Balls er nog een paar tussen hebben.
Als je specifiek leisteen zoekt, kijk dan naar de restock-notices in plaats van de winkelpagina. En als je een gevoel wilt van het assortiment zonder je te committeren, zijn de Mixed Slate Sticks degenen die je vijf kleuren in één keer geven wanneer ze er zijn, wat het dichtst bij is wat ik heb aan een leisteen-proefpakket.
Nog één ding
Het ding waar ik steeds weer op terugkom met leisteencellen is hoe onopvallend ze hoefden te zijn.
Niemand had de bedoeling een sensorisch product te maken. Iemand moest op een bord schrijven, dus ze sneden een zachte steen in een stokje, en vervolgens deden duizend jaar schoolkinderen wat schoolkinderen doen. De hele categorie bestaat per ongeluk.
De meeste van de beste dingen doen dat.
Ta x
Disclaimer: Dit is geschreven voor informatieve en hobbydoeleinden. Mijn klei- en krijtproducten zijn natuurlijke materialen die uitsluitend worden verkocht voor sensorisch, hobby, verzamel- en ASMR-gebruik. Ze zijn niet gecertificeerd als voedselveilig, en ik verkoop ze niet als voedsel, supplementen of medicijnen. Dit artikel is algemene informatie gebaseerd op mijn eigen onderzoek, geen medisch advies, en ik ben geen arts. Natuurlijke steen, klei en krijt variëren in samenstelling en kunnen natuurlijk voorkomende mineralen en verontreinigingen bevatten. De hierboven beschreven silicose is een beroepsgerelateerde longziekte die arbeiders treft die steenstof inademen tijdens het snijden en malen, en niets hier moet worden gelezen als een claim over wat er gebeurt wanneer een afgewerkt product wordt vastgehouden of geconsumeerd. Elke consumptie is volledig een persoonlijke beslissing en volledig op eigen risico. Ik promoot geen inname en kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor enige bijwerkingen. Als je enige zorgen hebt over pica, geofagie of het eten van niet-voedselmaterialen, praat dan met een huisarts of andere gekwalificeerde zorgverlener.
Bronnen
● Wikipedia, “Slate (writing)” (Alberuni's 11e-eeuwse verslag, potlodenmaterialen, Welsh productie, achteruitgang vanaf de jaren 1930): https://en.wikipedia.org/wiki/Slate_(writing)
● District Administration Mandsaur, Government of Madhya Pradesh, “Slate pencil”: https://mandsaur.nic.in/en/district-produce/slate-pencil/
● Wikipedia, “Mandsaur district” (opium en leisteencellen als de belangrijkste industrieën van het district): https://en.wikipedia.org/wiki/Mandsaur_district
● Madhya Pradesh Slate Pencil Workers Welfare Board, onder de MP Slate Pencil Workers Welfare Fund Act 1982: https://labour.mponline.gov.in/portal/services/Shramsewa/MpSlatePencil.aspx?langid=2
● “Silicosis prevalence and related issues in India: a scoping review”, Journal of Occupational Medicine and Toxicology (verwijzend naar Jain et al. 1977, 151 leisteencellen-arbeiders in Mandsaur): https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11776177/
● Saiyed et al., “Silicosis in slate pencil workers: an environmental and medical study”, American Journal of Industrial Medicine 1985: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ajim.4700080207
0 reacties